Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, aż 257 milionów osób na całym świecie choruje na WZW B. Co roku 887 tysięcy ludzi umiera na skutek ostrego zakażenia lub powikłań z nim związanych. Zakażenia WZW typu B w Polsce w ostatnich latach na szczęście znacznie się obniżyły. Jest to zawdzięczane rygorystycznym stosowaniem cyklu szczepienia przeciwko wirusowi i przestrzeganiu zasad sterylizacji sprzętu medycznego i kosmetycznego.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B i wirus HBV
Wirusowe zapalenie wątroby typu B to znacznie groźniejsze oblicze tej choroby niż WZW A. WZW B określa się także mianem żółtaczki wszczepiennej. Uznawana jest za jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych, na jakie można zachorować. Za wystąpienie tego zakażenia odpowiada wirus HBV - Hepatitis B virus. Po przedostaniu się do wątroby, powoduje namnażanie się białka wirusowego i wywołuje zakażenie ostre lub przewlekłe.
Jak dochodzi do zakażenia wirusem HBV?
Według danych specjalistów, HBV jest około 100 razy bardziej zakaźny niż wirus HIV. WZW B rozprzestrzenia się m.in. przez:
- kontakt z krwią osoby zakażonej - np. na igłach, narzędziach chirurgicznych, a nawet golarkach;
- kontakt seksualny z nosicielem choroby;
- wydzieliny takie jak śluz, ślina lub sperma;
- poród - noworodek zaraża się od chorej matki.
Większe ryzyko zakażenia WZW B odnotowuje się wśród:
- osób utrzymujących bliski kontakt z nosicielami wirusa;
- ludzi aktywnych seksualnie, z wieloma partnerami;
- narkomanów uzależnionych od substancji psychoaktywnych podawanych drogą dożylną;
- pracowników służby zdrowia i opieki społecznej;
- pacjentów poddawanych inwazyjnym operacjom;
- więźniów.
Zapalenie przewlekłe WZW B statystycznie częściej spotyka mężczyzn niż kobiety, szczególnie będących w podeszłym wieku.
Objawy choroby
Okres wylęgania się choroby od momentu zarażenia może wynosić 60-90 dni. Zdarzają się też przypadki, w których trwa to do 6 miesięcy. Zakażenie HBV może więc długo nie dawać o sobie znać. WZW B czasem rozwija się bezobjawowo - w takiej sytuacji jedynym sposobem na rozpoznanie choroby jest dokonanie analizy enzymów wątrobowych. U osób chorych występują okresy zaostrzenia i łagodzenia symptomów.
WZW B przybiera postać ostrą lub przewlekłą. Do jej charakterystycznych objawów należą:
- pojawienie się żółtawego odcienia skóry i twardówek;
- uczucie przewlekłego zmęczenia i osłabienia organizmu;
- bóle mięśni i stawów;
- nudności i wymioty;
- stan podgorączkowy i gorączka;
- ból w prawym boku, pod żebrami (tam zlokalizowana jest wątroba);
- ciemniejsze niż zwykle zabarwienie moczu, a jaśniejszy odcień stolca.
Rokowania przy tej chorobie niestety nie są zbyt optymistyczne. Według statystyk, wśród 8-20% osób cierpiących na WZW typu B w ciągu 5 lat wytwarza się marskość wątroby. Ten stan może z kolei doprowadzić do raka wątrobowokomórkowego.
Diagnostyka
W związku z tym, że przewlekłe zapalenie wątroby może przebiegać bezobjawowo, do jego rozpoznania konieczne jest wykonanie szeregu badań pozwalających na wykrycie wirusa HBV w organizmie. Należą do nich:
- próby wątrobowe, dzięki którym można zauważyć podwyższony poziom enzymów wątrobowych ALAT, ASPAT i GGTP oraz ALP i bilirubiny;
- badania serologiczne na obecność antygenów HBV i swoistych przeciwciał;
- badanie krzepliwości krwi;
- OB;
- morfologia krwi;
- test na poziom albuminy i białka całkowitego;
- oznaczenie DNA wirusa w surowicy krwi;
- biopsja wątroby;
- USG lub RTG jamy brzusznej;
- inne badania specjalistyczne.
Leczenie przewlekłego WZW B u pacjentów
W ramach postępowania medycznego przy ostrym zakażeniu WZW B możliwe jest jedynie zahamowanie namnażania się wirusa. Całkowite jego usunięcie nie jest możliwe. Jego DNA wnika w materiał genetyczny chorych na WZW typu B do takiego stopnia, że nie da się ich rozłączyć. HBV jest też niezwykle odporny na leki przeciwwirusowe. Pacjentom podaje się następujące substancje:
- leki z grupy analogów nukleotydowych lub nukleozydowych, m.in. adefowir, entekawir, lamiwudynę i telbiwudynę;
- interferon alfa-2a i alfa-2b, pegylowany interferon alfa-2a lub naturalny interferon alfa.
Niezwykle ważne jest też wspomaganie leczenia farmakologicznego naturalnymi metodami (nie mogą one jednak zastąpić medycznego postępowania). Konieczna jest zmiana pewnych nawyków, w tym m.in.:
- zaprzestanie spożywania alkoholu;
- odpowiednie nawadnianie organizmu;
- zapewnienie sobie odpoczynku i nieprzemęczanie się fizycznie;
- zastosowanie lekkostrawnej diety składającej się z 70% łatwo przyswajalnych węglowodanów, 10-20% tłuszczy i 10% białka.
Szczepionka przeciwko WZW B i profilaktyka
Bezwzględnie najskuteczniejszym sposobem na uchronienie się przed marskością wątroby i jej nowotworami jest szczepienie przeciwko WZW typu B. Można zastosować pojedynczy preparat przeciw WZW B lub szczepionkę skojarzoną, która chroni też przed WZW A oraz WZW typu D. Na terenie Polski jest to szczepienie obowiązkowe dla wszystkich nowo narodzonych dzieci. Schemat szczepienia składa się z trzech dawek, z czego pierwsza podawana jest już w pierwszej dobie życia noworodka. Kolejne aplikuje się w 1 i w 6 miesiącu. Możliwe jest też szczepienie dorosłych.
Do pozostałych metod zapobiegania rozprzestrzenianiu się WZW B należą:
- ścisłe przestrzeganie zasad higieny we wszystkich miejscach, w których dochodzi do kontaktu z ludzką krwią;
- zabezpieczanie przedmiotów dotykających potencjalnie zakażonej krwi;
- bezwzględnie stosowanie prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych;
- regularne badanie krwi, szczególnie u jej dawców.
WZW B może przebiegać na różne sposoby, lecz w każdym przypadku wiąże się z niebezpiecznymi konsekwencjami. Jeśli podejrzewasz u siebie objawy niewydolności wątroby i obecności wirusa HBV, koniecznie jak najszybciej udaj się do lekarza. Nieleczone WZW typu B może mieć śmiertelne skutki. Jego całkowite wyleczenie niestety nie jest możliwe - obecnie stosowane metody sprowadzają się jedynie do zahamowania rozwoju wirusa.